Evliliğin Gâyesi
Alemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim olan Allah (c.c.)'a hamd olsun. Salatü selam alemlere rahmet olarak gönderilen Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) ve tüm inananların üzerine olsun.
Evliliğin Gâyesi
İslâm'da evliliğin en başta gelen gâyesi, îmânlı bir neslin yetiştirilmesi ve İslâm ümmetinin sayısının çoğaltılmasıdır.
Peygamber (s.a.v.) Efendimiz, evliliğin gözü haramdan koruduğuna ve namuslu yaşamaya vesile olduğuna işaretle şöyle buyurur:
Rasûlullah (s.a.v.) Efendimiz, evleneceklerin, dindarlığı ve ahlâk güzelliğini diğer meziyetlere tercih etmelerini tavsiye etmişlerdir:
İslâm Dîni, evliliğin uzun ömürlü olması için iyi bir eş seçimi yapılmasını esas alır. Yuvanın huzur, uyum, mutluluk ve karşılıklı güveni sağlayacak sağlam bir temel üzerine binâ edilmesi gerekmektedir. Bu temel, dîn ve ahlâktır. Dindarlık yaşlandıkça daha da artar. Ahlâk, zaman ve tecrübelerle daha olgunlaşır. Ahlâk güzelliği, insan için en kıymetli servettir. Asıl güzellik, ahlâk güzelliğidir. Çünkü ahlâkı güzel insan, her yaşta güzeldir.
Zenginlik, güzellik, soy-sop gibi insanların çoğunun peşinde koştuğu şeyler geçici olup, evlilik bağının devamını sağlamaz. Üstelik bu özellikler, kibri, ucbu (kendini beğenmeyi), övünmeyi ve ilgi çekmeyi getirmektedir. (111)
Evlilikte Denklik (Küfüv)
Kelime olarak küfüv, denklik ve eşi olmak demektir. Fıkıhda ise, evlenecek olan çiftlerin, birbirlerine bazı konularda denk olmaları demektir.
Evlenmede denklik, kadınlar için erkekte aranır. Yâni bir erkeğin, evleneceği kadına, müslümanlık, neseb, hür olma, meslek ve zenginlik gibi niteliklerde denk durumda bulunması, özellikle kadını korumak için öngörülmüştür.
Mezhepler, evlenecek kişiler arasında dindarlık bakımından eşitlik bulunmasının kesinlikle gerekli olduğu görüşünde birleşmişlerdir. Bunun yanında Hanefîler, erkeğin soy bakımından, kadından daha aşağı olmaması gerektiğini söylemişlerdir. (113)
Hanefîler'e göre denklik (kefâet), altı yerde aranır. Bunlar: Dindarlık, İslâm, hürriyet, neseb, mal ve meslektir.
Ayrıca çiftler arasında boy ve güzellik gibi fizikî ölçülere de dikkat edilmesi, eşlerin anlaşabilmeleri ve birbirleriyle uyum sağlayabilmeleri açısından önemli bir husustur.
Ashâb-ı kirâmdan Sehl b. Sa'd es-Sâidî (r.a.) anlatıyor:
"Birgün Rasûlullâh (s.a.v.)'in huzûrundan bir adam geçti. Hz. Peygamber (s.a.v.) yanında oturanlardan birine; 'Şu geçen hakkında ne dersin?' buyurdu. O da: 'Eşrâfdan biridir. Vallâhi kız istese kendisine verilmesine, bir şey hakkında konuşsa, sözünün dinlenmesine çok lâyıktır.' cevâbını verdi."
"Rasûlullâh (s.a.v.) Efendimiz sustular. Bir müddet sonra bir başkası geçti. Bu sefer yine: 'Ya bunun hakkında ne dersin?' buyurdu. Adam cevap verdi: 'Yâ Rasûlallâh, bu müslümanların fakirlerinden biridir. Kız istese reddedilmeye, bir şey hakkında şefâat etse, kabul olunmamaya ve konuştuğu vakit, sözü dinlenmemeye lâyıktır.'"
Evlenecek eşler, güzellik ve zenginlik câzibesine kapılarak ahlâkı ve dîni zayıf kadınlarla evlenmemelidirler. Böyle evlilikler, çoğu zaman hüsranla neticelenmektedir. Rasûlullâh (s.a.v.) Efendimiz, dâimâ dindâr olan kadınların tercih edilmesini tavsiye buyurmuşlardır. Hakîkatte denklik; erkeğin değil, kadının menfaatine yönelik bir haktır. Eşlerin, gönül ve görüş birliğine sâhip olmaları da zarûrîdir. Zîrâ, bu yönlerden anlaşamayan çiftler, mutlu bir hayât yaşayamazlar.
- Evlilik, imanlı bir nesil yetiştirmek içindir. (Hadis 108)
- Evlilik, gözü haramdan korur ve namuslu yaşamaya vesiledir. (Hadis 109)
- Evlilikte dindarlık ve güzel ahlak esastır. (Hadis 110, 112)
- Evlilikte denklik (küfüv) kadını korumak içindir.
- Denklik altı şartta aranır: Dindarlık, İslam, hürriyet, neseb, mal, meslek.
Evliliğin Gâyesi - Özet
Gâye: Îmânlı nesil yetiştirmek, ümmeti çoğaltmak
Hadis 108: "Evlenin ve çoğalın!"
Hadis 109: "Evlilik gözü haramdan korur"
Hadis 112: "Dindar olanı tercih et"
Denklik: Dindarlık, İslam, hürriyet, neseb, mal, meslek
Sonuç: Dindarlık ve güzel ahlak esastır
Kaynakça:
(108) Ebû Dâvûd, "Nikâh", 1; Nesâî, "Nikâh", 1
(109) Buhârî, "Savm", 10; Müslim, "Nikâh", 1
(110) Hadis-i Şerif
(111) Hadis-i Şerif
(112) Buhârî, "Nikâh", 15; Müslim, "Radâ", 1
(113) Hanefî Mezhebi Görüşü
(114) Tirmizî, "Cenâiz", 3; İbn Mâce, "Cenâiz", 2
(115) Hadis-i Şerif
(116) Hanefî Mezhebi - Kefâet Şartları
(117) Buhârî, "Menâkıb", 1; Müslim, "Feżâil", 1
İslam Aile Hukuku - Evlilik Bahsi
