Alemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim olan Allah (c.c.)'a hamd olsun. Salatü selam alemlere rahmet olarak gönderilen Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) ve tüm inananların üzerine olsun.
Hac Yolunda
Hac yolculuğunun manevi boyutu
Bir Kıssa:
Topal karınca Hacc'a niyet etmiş ve o mübarek yolculuğa çıkmış… Görenler, "Ya hu, sen bu halinle oraya varamazsın!.." demişler.. O da cevaben; "Varamazsam da, hiç olmazsa o yolda ölürüm!" demiş…
Takva ehli bir insan, İslam'ın şartlarından birini, örneğin namaz kılmayı ihmal eder, keza oruç tutmaz, veya Hacc'a gitmekten sakınır ise, ahıret yaşamında başına ne iş geleceğini çok iyi bilir. Dolayısıyla üzerine düşeni yapar ve tedbirini alır. Esasen anlatılanlar her müslüman için geçerlidir.
Şeytani Bahaneler:
"Henüz daha çok gencim, yaşlanıp dünya hayatından elimi eteğimi çeker öyle giderim. Zira dönüşte "Hacı"lık misyonuna ters bir harekette bulunmak istemem. Önce beğendiğim arabayı alayım, veya başımı sokacak bir evim yok, şu çocuğu da baş göz etsek sıra ona gelir, Allah nasib ederse…" gibi Hacc'a gitmeye mani olabilecek bahaneler "şeytani bir ilka" dan başka bir şey değildir.
Hac'ın Önemi:
İslam, ahıret hayatında bize çok elzem olan ve günahlardan arınma operasyonunu temin edecek en önemli fırsatı "HAC" göreviyle bizlere sunmuştur.
Uyarı:
Bir kimsenin mali gücü yerinde olup Hacc'a gitmekten kaçınırsa tahmin edilemeyecek şekilde neticesine katlanır. Olay münafıklığa kadar varır. Yine hali vakti yerinde olan bir insan niyetlenir de Hacc'a gidemezse, bu niyet onu Hacc'a gitmemenin "vebalinden" kurtarır.
Bu nedenle, iman sahibi her aklın, bahaneleri bir tarafa bırakarak, bedenini Kâbe yollarına girmeye zorlaması gerekmektedir.
Hadis-i Şerif
«HAC»da öyle bir sır yatmaktadır ki, Resûlullah'ı «Gidecek binek ve azığı olup da, gitmeyen yahudi veya hristiyan gibi ölür» mânâsına gelen son derece ağır uyarıyı yapmak mecburiyetinde bırakmıştır.
Hadis-i Şerif
Resûlullah Efendimiz (s.a.v) başka bir hadisinde; "Bir çocuk on defa Hacc'a gitse, buluğ çağına eriştiğinde, ona yine bir Hac farzdır" diyerek Hacc'ın farziyetine değiniyor.
Hac'ın Önemi:
Muhkem ayetler kapsamında bulunan ve her biri insanı, tefekküre, neticede Allah'ın varlığına ulaştıracak farzların bünyesinde Hacc'ın önemi, gerçekten geniş tabanlıdır.
Kur'an'dan Ayetler
Bakara Sûresi, 158
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ
"İnnes safa vel mervete min şeairillah..."
"Şüphe yok ki, Safa ile Merve, Allah'ın koyduğu nişanlardandır. Her kim Beytullah'ı ziyaret eder veya umre yaparsa onları tavaf etmesinde, kendisine bir günah yoktur. Her kim, gönüllü olarak bir iyilik yaparsa, şüphesiz Allah kabul eder ve yapılanı hakkıyla bilir."
Hac Sûresi, 27-28
وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ
"Ve ezzin fin nasi bil hacci..."
"İnsanlar arasında Hacc'ı ilan et ki, gerek yaya olarak, gerekse nice uzak yoldan gelen yorgun argın develer üzerinde, kendilerine ait birtakım yararları yakinen görmeleri, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği kurbanlık hayvanlar üzerinde belli günlerde Allah'ın ismini anmaları (kurban kesmeleri için) sana (Kabe'ye) gelsinler."
Maide Sûresi, 1
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ
"Ya eyyuhallezine amenu evfu bil ukud."
"Ey iman edenler! Akitlerin gereğini yerine getiriniz. İhramlı iken avlanmayı helal saymamak üzere (aşağıda) size okunacaklar dışında kalan hayvanlar, sizin için helal kılındı. Allah dilediğine hükmeder."
Maide Sûresi, 96
أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ
"Uhılle lekum saydul bahri ve ta'amuhu..."
"Hem size hem de yolculara fayda olmak üzere (faydalanmanız için) deniz avı yapmak ve onu yemek size helal kılındı. İhramlı olduğunuz müddetçe kara avı size haram kılındı. Huzuruna toplanacağınız Allah'tan korkun."
Hac'ın Farz Olma Şartları
Hac'ın Farz Olma Şartları:
Müslüman olmak, akıllı olmak (deli olmamak), hür olmak, Hacc'ın farz olduğunu bilmek, zahiri ihtiyaçları dışında Hacc'a gidip dönünceye kadar kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu kimselerin (aile efradı) içtimai durumlarına uygun maddi güce servete sahip olmak, hac farizasını eda edebilecek bir "vakte erişmiş" olmak şeklinde sıralanabilir.
İmamların Görüşleri:
İmam-ı Şafi haricindekiler, Hacc'ın mutlaka ve acilen yapılması gerektiği konusunda hemfikirdirler. İmam-ı Şafi, bir senelik tehir edilmeyi uygun görmüş, ancak tehir akabinde Hacc'a gidiş şartlarında kesinlikle bir koşul tanımamıştır.
İmam-ı Hanefi ise sadece, "binecek binit ve yiyecek azık" kuralı ile Hacc'a gidilmesi gerektiğine temas etmiştir.
Haccın kısımları olarak kabul edilen İFRAD, TEMETTÜ ve KIRAN Haccı ise kişinin yapısına uygun olarak yerine getirilir.
Ebu Bekr Şibli'nin Hac Anlayışı
Menkıbe:
Şayet nefahat-ül Üns isimli eser sizde mevcut ise, evliyaullah'dan Cüneyd-i Bağdadi'nin talebesi Ebu Bekr Şibli'nin hayat hikayesini mutlaka okumuşsunuzdur. Şibli'ye atfen şöyle bir menkıbe anlatılır;
Bir Adam
Şibli'ye geldi.
Şibli
- Nereye gidiyorsun?
Adam
- Hacc'a.
Şibli
- Öyle ise iki çuval götür, onlara orada rahmet doldur ve onları giy, bize getir ki, hacc'dan nasibimiz olsun, kalana onu verelim, ziyaret edeni onunla ağırlayalım.
Adam
Huzurundan vedalaşıp çıktım, döndüğüm zaman Şibli bana sordu;
Şibli
- Haccettin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- Haccetmek için ne amel yaptın?
Adam
- Guslettim, ihrama girdim, iki rekat namaz kıldım ve telbiye (hacıların "lebbeyk allahümme lebbeyk" demesi) ettim.
Şibli
- Bununla haccı akdettin mi? (İhrama girmişsen önceki akitlerini bozdun mu)
Adam
- Evet
Şibli
- Peki yaratıldığından beri bu akdine muhalif bütün akitleri bozdun mu?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen akdetmemişsin (bağlanma)
Şibli
- Sonra elbiseni çıkardın mı?
Adam
- Evet
Şibli
- Yaptığın her işten de soyundun mu?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen elbiseni çıkarmamışsın.
Şibli
- Sonra temizlendin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- Bu temizlenmenle sende bulunan her illeti giderdin mi?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen temizlenmemişsin.
Şibli
- Sonra sen telbiye ettin mi? (buyur geldim dedin mi)
Adam
- Evet
Şibli
- Aynen telbiyenin cevabını aldın mı? (cevap; Hakk'ın o şuurun sende olması)
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen telbiye etmemişsin.
Şibli
- Sonra sen Harem'e girdin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- Hareme girmekle her haramı terketmeye ahdettin mi? (Harem, korunan yer anlamındadır. Yasak bölge, korunmuş yer)
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen hareme girmemişsin.
Şibli
- Sonra Mekke'yi gördün mü?
Adam
- Evet
Şibli
- Mekke'yi görmekle Allah'dan sana bir hal geldi mi? (Mekke, emin belde)
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Mekke'yi görmemişsin.
Şibli
- Kabe'yi gördün mü?
Adam
- Evet
Şibli
- Allah için kastettiğin gayeye erdin mi?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Kabe'yi görmemişsin.
Şibli
- Hacer'i Musafaha (el sıkışma) ettin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- Hani denilir ki Hacer'i musafaha eden Hakk'ı musafaha eder. Hakkı musafaha eden de güven mahallindedir. Binaenaleyh sende güven alameti gördün mü?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Hacer'i musafaha etmemişsin.
Şibli
- İki rekat namaz kıldın mı?
Adam
- Evet
Şibli
- Allah Azze ve Celle'nin önünde durur gibi, olduğun yerde durup niyetini O'na gösterdin mi?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Namaz kılmamışsın.
Şibli
- Safa'ya çıkıp orada durdun mu? (halka nisbet edilen sıfatlardan soyunma)
Adam
- Evet
Şibli
- Ne amel ettin?
Adam
- Orada tekbir ettim.
Şibli
- Safa'ya çıkmakla sırrın saflaştı mı? Rabbını tekbir etmekle ekvan (varlıklar, alemler) gözünde küçüldü mü?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Safa'ya çıkmamışsın ve tekbir de etmemişsin. (Kabe'yi selamlama)
Şibli
- Sa'yinde hervele (koşma) ettin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- O'ndan O'na kaçtın mı?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Hervele (iki yeşil ışık arasında koşma) ve Sa'y (yürüme) etmemişsin.
Şibli
- Merve'de durdun mu?
Adam
- Evet
Şibli
- Merve'de iken üzerine huzurun indiğini gördün mü? (ilahi isim ve sıfat kadehlerinden doya doya içmek)
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Merve'de durmamışsın.
Şibli
- Arafat'a çıktın mı? (hak makamında bulunmak)
Adam
- Evet
Şibli
- Halk edildiğin ve varacağın yeri bildin mi? Bildin mi ki Rabbın kimdir ve inkar etmekte olduğun o Zatı Kibriya kimdir? Ve Hak sana, havassı aşina kıldığı bir hal gösterdi mi? (men arefe sırrına işaret)
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Arafat'a çıkmamışsın.
Şibli
- Şeytana taş attın mı?
Adam
- Evet
Şibli
- Sendeki cehaleti attın mı ve bu suretle sende ilim zuhur etti mi?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen taş atmamışsın.
Şibli
- Ziyaret ettin mi? (Hacc ettin mi)
Adam
- Evet
Şibli
- Sana Hakikatten bir şey keşfedildi mi? Yahut ziyaret sebebiyle ikramların arttığını gördün mü? Çünkü Peygamber (S.A.V.) şöyle buyurmuştur; "Hacılar ve Umre yapanlar, Allah'ın ziyaretçileridir. Ziyaret edilenin kendisini ziyaret edene ikram etmesi bir Hak'dır."
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen ziyaret etmemişsin.
Şibli
- İhlal (bozma, sakatlama) ettin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- Helal yemeğe azmettin mi?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen ihlal etmemişsin.
Şibli
- Ved'a ettin mi?
Adam
- Evet
Şibli
- Nefsinden ve Ruhundan Bil-külliye çıktın mı?
Adam
- Hayır
Şibli
- Sen Ved'a etmemişsin, Hacc da etmemişsin.
Sonuç:
Topal karıncanın hac yolundaki aşkı, Hac farizasının önemi ve Şibli'nin Hac anlayışı bizlere örnek olmalıdır.
