Alemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim olan Allah (c.c.)'a hamd olsun. Salatü selam alemlere rahmet olarak gönderilen Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) ve tüm inananların üzerine olsun.
Rûm Suresi 30/21
وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً
Ve min âyâtihî en ḫaleḳa leküm min enfüsiküm ezvâcen li teskünû ileyhâ ve ce'ale beyneküm meveddeten ve rahmeh.
"İçinizden kendileri ile huzura kavuşacağınız eşler yaratıp aranızda sevgi ve rahmet var etmesi, O'nun varlığının belgelerindendir. Bunda düşünenler için dersler vardır." (Rum, 30/21)
Yaratılışı gereği sosyal bir varlık olan insan için toplumsal hayat ne kadar önemli ve gerekli ise, bir toplum için de o toplumun çekirdeğini oluşturan, aile kurumu o kadar hayati bir öneme sahiptir. Aile bu niteliğiyle toplumlarda kültürel kimliğin, insani değerlerin ve tarihi sürekliliğin koruyucusu ve aktarıcısı olan bir kurumdur.
İslamın öngördüğü kutsal bir bağ olan evlilik, aile kurumunu oluşturan, karı-koca arasındaki hayat müşterekliğinin adıdır. Yüce Allah, insanın soyunun korunması ve devamı için, yeryüzünün imarı ve gelişimi için evliliği yasalaştırmıştır.
Aile Toplumun Çekirdeğidir: Aileler birleşerek toplumları meydana getirir. Bu çekirdek topluluk her çeşit faziletin kaynağıdır. Sağlıklı nesiller bu yuvada yetişir. Çocuk, yaratılışla ilgili gelişmesini de ahlâk ve terbiyesini de önce buradan alır. İnsan sevgisinin kaynağı da ailedir. Bir milletin sahip olduğu bütün özellikleri bir ailede görmek mümkündür.
Nahl Suresi 16/80
وَاللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّن بُيُوتِكُمْ سَكَنًا
Vallâhu ce'ale leküm min büyûtiküm sekâna.
"Allah, evlerinizi sizin için bir huzur ve sükûn yeri yaptı." (Nahl, 16/80)
Aile Nikahla Kurulur: Evlilik olmadan, evlilik sözleşmesi yapılmadan aile kurulmaz. Bunun için dinimiz evlenmeyi teşvik etmiştir.
Nûr Suresi 24/32
وَأَنكِحُوا الْأَيَامَىٰ مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ ۚ إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ
Ve enkiḥû-l-eyâmâ minküm veṣ-ṣâliḥîne min 'ibâdiküm ve imâiküm. İy yekûnû fuḳarâe yuğnihimü'llâhü min faḍlih. Vellâhu vâsi'un 'alîm.
"Aranızdaki bekârları, kölelerinizden ve cariyelerinizden elverişli olanları evlendirin. Eğer bunlar fakir iseler, Allah kendi lütfu ile onları zenginleştirir. Allah, (lütfu) geniş olan ve (her şeyi) bilendir." (Nur, 24/32)
Peygamberler Evlenerek Topluma Örnek Olmuşlardır:
Ra'd Suresi 13/38
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّن قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجًا وَذُرِّيَّةً
Ve leḳad erselnâ rusülen min ḳablike ve ce'alnâ lehüm ezvâcen ve źürriyyeh.
"Andolsun senden önce de peygamberler gönderdik ve onlara da eşler ve çocuklar verdik." (Rad, 13/38)
Hadis
أَرْبَعٌ مِنْ سُنَنِ الْمُرْسَلِينَ: الْحَيَاءُ، وَالتَّعَطُّرُ، وَالنِّكَاحُ، وَالسِّوَاكُ
Erba'un min süneni'l-mürselîn: el-ḥayâü, ve't-te'aṭṭurü, ve'n-nikâḥu, ve's-sivâk.
"Dört şey vardır, bunlar geçmiş peygamberlerin sünnetlerindendir: Haya, koku sürünme, evlenme, misvak kullanma."
Kaynak: Tirmizî, "Nikâh", 1
Hadis
"Nikah benim sünnetimdir. Kim benim sünnetimden yüz çevirirse, benden değildir. Evleniniz. Çünkü ben kıyamet gününde diğer ümmetlere karşı sizin çoğunluğunuzla övüneceğim. Kimin evlenmeye gücü yeterse evlensin, evlenme gücü bulunmayan da oruca devam etsin. Çünkü oruç onun için (harama karşı) bir kalkandır."
Kaynak: İbn Mâce, "Nikâh", 1
İslam'da Ruhbanlık Yoktur
Hadis
أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَخْشَاكُمْ لِلَّهِ وَأَتْقَاكُمْ لَهُ، وَلَكِنِّي أَصُومُ وَأُفْطِرُ، وَأُصَلِّي وَأَرْقُدُ، وَأَتَزَوَّجُ النِّسَاءَ، فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِي فَلَيْسَ مِنِّي
Emâ ve'llâhi innî le eḫşâküm lillâhi ve etḳâküm leh, ve lâkinnî eṣûmü ve efüṭir, ve uṣallî ve erḳud, ve etezevvecü'n-nisâe, fe men raġibe 'an sünnetî fe leyse minnî.
"Allah'a yemin olsun Allah'tan en çok korkanınız ve yasaklarından en ziyade kaçınanınız benim. Fakat buna rağmen, bazen oruç tutar, bazen yerim; namaz kılarım, uyurum da; kadınlarla beraber de olurum. (Benim sünnetim budur), kim sünnetimi beğenmezse benden değildir."
Kaynak: Buhârî, "Nikâh", 1; Müslim, "Nikâh", 5
Evlilik Kişiyi Haramlardan Korur: Pek çok kötülüklere karşı en önleyici vasıta ailedir.
Hadis
"Gençler, içinizden evlenmeye gücü yeten evlensin. Zira evlenmek gözü (haramdan) daha çok yumdurucu, iffeti daha çok koruyucudur. Gücü yetmeyen ise oruç tutsun, çünkü orucun şehveti kıran bir özelliği vardır."
Kaynak: Buhârî, "Nikâh", 3
Aile Kurulurken Eşlerin Birbirlerini Seçmesi Önemlidir. Çünkü bu, geçici bir süre için bir araya gelme değil, çoğunlukla ölüme kadar devam edecek bir sözleşmedir. Eşler birbirlerinde bu kurumun devamını sağlayacak özellikleri aramalıdırlar.
Hadis
تُنْكَحُ الْمَرْأَةُ لِأَرْبَعٍ: لِمَالِهَا، وَلِحَسَبِهَا، وَلِجَمَالِهَا، وَلِدِينِهَا، فَاظْفَرْ بِذَاتِ الدِّينِ تَرِبَتْ يَدَاكَ
Tünkeḥu'l-mer'etu li erba': li mâlihâ, ve li ḥasebihâ, ve li cemâlihâ, ve li dînihâ, feẓfer bi zâti'd-dîni teribet yedâk.
"Kadın dört hasleti için nikahlanır: Malı için, nesebi (asaleti) için, güzelliği için, dini için. Sen dindar olanı seç de huzur bul."
Kaynak: Buhârî, "Nikâh", 15; Müslim, "Rada", 53
Hucurât Suresi 49/13
يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ
Yâ eyyühe'n-nâsü innâ ḫalaḳnâküm min źekerin ve ünŝâ ve ce'alnâküm şu'ûben ve ḳabâile li te'ârefû. İnne ekremeküm 'inde'llâhi etḳâküm.
"Ey insanlar! Biz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık ve birbirinizle tanışmanız için sizi kavimlere ve kabilelere ayırdık. Muhakkak ki, Allah katında en değerli olanınız O'ndan en çok korkanınızdır." (Hucurat, 49/13)
Hadis
"Dünya bir meta'dır. Dünya metaının en hayırlısı saliha kadındır."
Kaynak: Müslim, "Rada", 64
Karı ile Kocanın Hakları ve Görevleri Vardır
Bakara Suresi 2/228
وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ
Ve lehünne miŝlü-lleẕî 'aleyhinne bi'l-ma'rûf.
"Erkeklerin kadınlar üzerindeki hakları gibi kadınların da erkekler üzerinde birtakım iyi davranışa dayalı hakları vardır." (Bakara, 2/228)
Hadis
أَلَا إِنَّ لَكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ حَقًّا، وَلِنِسَائِكُمْ عَلَيْكُمْ حَقًّا
Alâ inne leküm 'alâ nisâiküm ḥaḳḳan, ve li nisâiküm 'aleyküm ḥaḳḳan.
"Ey insanlar! Kadınların haklarına riayet etmenizi ve bu hususta Allah'tan korkmanızı size tavsiye ederim. Siz kadınları Allah emaneti olarak aldınız. Sizin kadınlar üzerinde haklarınız, onların da sizin üzerinizde hakları vardır."
Kaynak: Tirmizî, "Tefsîr Tevbe"
Kocanın Karısına Karşı Görevleri
1- Mehir: Evlenme sırasında erkeğin kadına ödediği veya ödeyeceğini taahhüt ettiği para veya mal (mehir) kadının hakkıdır.
Nisa Suresi 4/4
وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً
Ve âtü'n-nisâe ṣadaḳâtihinne niḥleh.
"Kadınlara mehirlerini gönül rızası ile (cömertçe) verin." (Nisa, 4/4)
2- Nafaka: Nikah işlemi tamamlanınca, kadının nafakası normal ölçüler içinde kocaya aittir.
Bakara Suresi 2/233
وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
Ve 'ale'l-mevlûdi lehû rizḳuhünne ve kisvethünne bi'l-ma'rûf.
"Annelerin beslenmesi ve giyimi, uygun bir şekilde çocuk babasına aittir." (Bakara, 2/233)
Hadis
"Kendin yiyince ona da yedirmen, giydiğin zaman ona da giydirmen, yüzüne vurmaman, takbîh etmemen, evin içi hariç onu terk etmemen."
Kaynak: Ebû Dâvûd, "Nikâh", 42
3- Himaye: Koca, kadının yöneticisi ve gözeticisi konumunda olduğu için, karısını himaye etmekle, ona zarar verecek maddi ve manevi şeylerden onu korumakla yükümlüdür.
4- Koca eşini Allah'ın bir emaneti olarak görmeli ve haklarına tecavüz etmemelidir.
Tahrim Suresi 66/6
قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا
Ḳû enfüseküm ve ehîküm nârâ.
"Ey inananlar! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun." (Tahrim, 66/6)
5- Koca, karısına ve çocuklarına Kur'an'ı, farzları ve İslamiyet hakkında gereken bilgileri mutlaka öğretmelidir.
Taha Suresi 20/132
وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا
Ve'mür ehleke bi'ṣ-ṣalâti vaṣṭabir 'aleyhâ.
"Ailene namazı emret, kendin de ona devam et." (Taha, 20/132)
6- İyi Geçinmek: Kadın, kocasının arkadaşı, hayat ortağı, üzüntü ve sevinçte yanı başında olan dostudur. Bu yüzden kocası, onunla iyi geçinmek zorundadır. Ona şefkatle ve nezaketle muamele etmelidir.
7- Aile efradına karşı cömert davranmak: Eş ve çocukların her türlü ihtiyaçlarını koca cömertçe karşılamalıdır.
Kadının Kocasına Karşı Görevleri
1- İtaat: İtaat, kadının kocasına karşı yerine getirmek zorunda olduğu ilk yükümlülüklerden birisidir. Kadın, kocasına itaat etmek, meşru isteklerine karşılık vermek zorundadır.
2- Nezaket: Kadın kocası ile iyi geçinmelidir. İlişkilerinde nezaketi ve yumuşaklığı göz önünde bulundurmalıdır.
3- Kocasına sevgi ile bağlanmak ve kadınlık görevini yerine getirmek.
4- Onuru korumak: Kadının en önemli görevlerinden biri kocasının onurunu korumaktır. Onun adını lekelememektir.
5- Ailenin iffetini ve şerefini korumak, kocasının evini ve malını muhafaza etmek ve israftan sakınmak.
Karı-koca bu özetlediğimiz karşılıklı hak ve görevlerine riayet ettikleri takdirde hem kendileri mutlu olur, hem bu yuvada yetişen çocuklar anne-babaya saygılı olur. Ailedeki mutluluk, karı ile koca arasındaki sevgi ve saygıya bağlıdır.
Kaynakça:
Kur'ân-ı Kerîm (Rum 30/21; Nahl 16/80; Nur 24/32; Rad 13/38; Bakara 2/228, 2/233; Nisa 4/4; Tahrim 66/6; Taha 20/132; Hucurat 49/13)
Buhârî, "Nikâh", 1, 3, 15
Müslim, "Nikâh", 5; "Rada", 53, 64
İbn Mâce, "Nikâh", 1
Tirmizî, "Nikâh", 1; "Tefsîr Tevbe"
Ebû Dâvûd, "Nikâh", 42
İslam Aile Hukuku - Evlilik ve Aile Bahsi
