Alemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim olan Allah (c.c.)'a hamd olsun. Salatü selam alemlere rahmet olarak gönderilen Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) ve tüm inananların üzerine olsun.
Taaddüd-i Zevcat (Çok Evlilik)
Hadis-i Şerif
مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ يَمِيلُ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ
Men kânet lehü'mraetâni yemîlu ilâ iḥdâhümâ, câe yevme'l-ḳıyâmeti ve şiḳḳuhû mâil.
"İki zevcesi olup da birine tamamen meyledip diğerini ihmal eden kimse, kıyamet gününde, bir yanı felçli olarak gelir."
Kaynak: Hadis-i Şerif
İslam'dan önceki toplumlarda çok evlilik yaygındı. Farklı medeniyetlerde çok evliliğe dair çeşitli uygulamalar ve kurallar bulunmaktaydı. İşte bazı örnekler:
Eski Medeniyetlerde Çok Evlilik
Eski Mısır Hukuku: Koca bazı şartlar altında birden fazla kadınla evlenebilirdi.
Babil Hukuku: Hamurabi kanunlarına göre, zevce çocuk doğurmazsa veya ağır bir hastalığa tutulursa, koca odalık alabilirdi.
Çin Hukuku: Kocanın serveti müsait olursa, ikinci derecede zevceler alabilirdi. Şu kadarki, bu kadından doğacak çocuklar, birinci ve asıl zevcenin çocukları sayılırdı.
Eski Brehmenler: Vichnou kitabına göre, erkekler bulundukları sınıflara göre bir, iki, üç veya daha fazla kadınla evlenebilirdi. Apastamba kitabında ise, bu konuda tahdit vardı, kadın vazifelerini hakkıyla yerine getirebiliyor ve erkek çocuğuda oluyorsa, koca ikinci bir kadınla evlenemezdi. Manu düsturlarında, bir adam, ilk zevcesini kendi toplumsal seviyesinde seçmesi lazımdı, ikinci zevcesini, daha alt tabakalardan alabilirdi.
Eski İran: Çok evlilik kabul edilmişti.
Roma Hukuku: Odalık almak, kanuni nikah olmaksızın yaşamak vardı.
Kitab-ı Mukaddes: Eski Ahid'de Davud a.s. bir çok kadınla evlendiği zikredilir. Eski Ahid'de çok evlilikten bahseden başka yerler de vardır. Müsevilite de çok evlilik vardı.
Yeni Ahid (İncil): Birden fazla kadınla evlenmeyi yasak eden bir madde yoktur. Ancak tek zevce ile yetinmenin iyi olacağına dair tavsiyeler vardır.
Hristiyanlık: Birden fazla evlenme, Hristiyanlık aleminde XVI. asra kadar normaldi.
İslam'dan Önceki Arabistan: Çok evlilik konusunda hiçbir tahdit ve sınır yoktu. Erkek istediği kadar kadınla evlenebildiği gibi, aralarında zevce değişimi bile olurdu.
İşte İslam, bu sınırsız çok evlilik anlayışına bir sınır getirmiş ve dört kadına kadar evlenme izni vermiştir. Ancak bu izin, adalet şartına bağlanmıştır. Eğer adalet yapamayacağından korkarsa, tek kadınla evlenmesi emredilmiştir.
Nisa Suresi 4/3
وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَىٰ فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً
Ve in ḫiftüm ellâ tuḳsiṭû fi'l-yetâmâ fenkiḥû mâ ṭâbe leküm mine'n-nisâi meŝnâ ve ŝülâŝe ve rubâ'. Fe in ḫiftüm ellâ ta'dilû fe vâḥideh.
"Eğer (himayeniz altındaki) yetimler hakkında adaletsizlik etmekten korkarsanız, size helal olan kadınlardan ikişer, üçer, dörder olmak üzere nikahlayın. Eğer adalet yapamayacağınızdan korkarsanız, o zaman bir tane (nikahlayın)."
İslam'da çok evlilik bir ruhsat (izin) olup, bir azimet (kesin emir) değildir. Yani her erkeğin mutlaka birden fazla evlenmesi gerekmez. Ancak bazı özel durumlarda (savaş sonrası dul kadınların korunması, kısırlık gibi) çok evlilik bir çözüm olabilir. En önemli şart, eşler arasında tam adaletin sağlanmasıdır.
İslam'da çok evlilik nasıl düzenlenmiştir?
İslam, sınırsız çok evliliği dört kadınla sınırlamış ve adalet şartı getirmiştir.
- İslam'dan önce sınırsız çok evlilik vardı.
- İslam, dört kadına kadar evlenme izni verdi.
- Çok evliliğin temel şartı adalettir. (Nisa 4/3)
- Adalet yapamayacaksa tek kadınla evlenmeli.
- Eşler arasında adaletsizlik yapan kıyamette hesap verecektir. (Hadis)
- Çok evlilik ruhsattır, azimet değildir.
Çok Evlilik - Özet
İslam Öncesi: Sınırsız çok evlilik yaygındı
Kur'an Düzenlemesi: Dört kadına kadar izin verildi (Nisa 4/3)
Şart: Adalet sağlanması şarttır
Uyarı: Adaletsizlik yapan kıyamette hesap verir
Sonuç: Çok evlilik ruhsattır, azimet değildir
Kaynakça:
Kur'ân-ı Kerîm (Nisa Suresi 4/3)
Hadis-i Şerif - "İki zevcesi olup da birine meyleden..."
Eski Medeniyetler Hukuk Tarihi
İslam Aile Hukuku - Çok Evlilik Bahsi
