Alemlerin Rabbi, Rahman ve Rahim olan Allah (c.c.)'a hamd olsun. Salatü selam alemlere rahmet olarak gönderilen Sevgili Peygamberimiz Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) ve tüm inananların üzerine olsun.
Evlilik ve Aile Hukuku (Devam)
Ailedeki mutluluk, karı ile koca arasındaki sevgi ve saygıya bağlıdır. Eşler, yuvada mutluluğu sağlamak için gerekli fedakarlığı gösterecek, huzur bozucu tutum ve davranışlardan sakınacaklardır.
Karı ile kocanın aralarının açılması halinde Allah her iki taraf ailelerine görev vermektedir.
Nisa Suresi 4/35
وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِّنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِّنْ أَهْلِهَا إِن يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا
Ve in ḫiftüm şiḳâḳa beynehimâ feb'aŝû ḥakemen min ehlihî ve ḥakemen min ehlihâ. İy yürîdâ iṣlâḥan yüveffiḳi'llâhü beynehümâ.
"Eğer karı-kocanın aralarının açılmasından korkarsanız, erkeğin ailesinden bir hakem ve kadının ailesinden bir hakem gönderin. Bunlar barıştırmak isterlerse Allah aralarını bulur. Şüphesiz Allah her şeyi bilen ve her şeyden haberdar olandır." (Nisa, 4/35)
Aile reisi olan erkek eşine karşı yumuşak davranacak, kaba hareketlerden sakınacaktır.
Hadis
أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِأَهْلِهِ
Ekmelü'l-mü'minîne îmânen aḥsenühüm ḫulüḳan, ve ḫıyâruküm ḫıyâruküm li ehlih.
"Mü'minler arasında imanca en kâmil olanı, ahlâkça en güzel olanıdır. En hayırlınız da ailesine hayırlı olandır."
Kaynak: Tirmizî, "Radâ", 11; Ebû Dâvûd, "Sünnet", 16
Her şeyde olduğu gibi, aile hayatında da örnek alacağımız Peygamberimizdir. O, eşleri ile gayet iyi geçinir, onların sıkıntı veren bazı davranışlarına tahammül ederdi.
Bir gün Hz. Aişe bir şeye darılarak Peygamberimizle yüksek sesle konuşuyordu. Bu sırada Hz. Ebû Bekir gelmiş, kızını azarlamak istemiş, fakat Peygamberimiz buna engel olmuştu. Bunun üzerine Hz. Ebû Bekir kalkmış gitmiş, bir süre sonra tekrar geldiğinde karı-kocanın barıştıklarını görmüş ve: "Az önce kavganıza şahit olduk, şimdi de barıştığınıza şahit olalım." dedi.
Hadis
"Bir mü'min erkek, bir mü'min kadına buğzetmesin. Çünkü onun bir huyunu beğenmezse başka bir huyunu beğenir."
Kaynak: Müslim, "Radâ", 61
Peygamberimiz bu hadisi şerifte kocayı uyarıyor. Eşindeki hoşlanmadığı bir huyu sebebiyle yuvayı sarsacak hatta dağılmasına sebep olacak tavırlardan sakınılmasını söylüyor. Elbette bu, kadın için de geçerlidir. O da, aile kurumunun tehlikeye düşmesine meydan verecek söz ve davranışlardan sakınmalıdır.
Hadis
أَيُّمَا امْرَأَةٍ مَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَنْهَا رَاضٍ دَخَلَتِ الْجَنَّةَ
Eyyümâ'mraetin mâtet ve zevcühâ 'anhâ râḍin deḫaleti'l-cenneh.
"Hangi kadın, kocası kendisinden razı olarak vefat ederse, cennete girer."
Kaynak: Tirmizî, "Radâ", 10
Aile fertleri arasında özen gösterilmesi bakımından çocuklar da önemli bir yer tutar. Anne ve babaya Allah'ın birer hediyesi olan çocuklar aile bahçesinin gülleridir. Onları sevgi ile yetiştirip topluma yararlı bir kimse olarak hazırlamak, anne-babanın başta gelen görevleri arasındadır.
Tahrim Suresi 66/6
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا
Yâ eyyühe-lleźîne âmenû ḳû enfüseküm ve ehîküm nârâ.
"Ey inananlar! Kendinizi ve ailenizi yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun." (Tahrim, 66/6)
Cenab-ı Hak bu ayeti kerimede müminlere önemli bir görev veriyor. Hem kendilerinin ve hem de aile fertlerinin cehenneme gitmelerine sebep olacak davranışlardan uzak durmalarını emrediyor. Çünkü mümin kendinden sorumlu olduğu gibi ailesinden de sorumludur.
Hadis
كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ
Küllüküm râ'in ve küllüküm mes'ûlün 'an ra'iyyetih.
"Hepiniz çobansınız ve hepiniz sürünüzden mes'ulsünüz. İmam çobandır ve sürüsünden mes'ûldür. Erkek ailesinin çobanıdır ve sürüsünden mes'uldür. Kadın, kocasının evinde çobandır, o da sürüsünden mes'ûldür. Hizmetçi, efendisinin malından sorumludur ve sürüsünden mes'ûldür."
Kaynak: Buhârî, "Ahkâm", 1; Müslim, "İmâret", 20
Hz. Ömer: "Ey Allah'ın Resûlü! Kendimizi koruruz fakat ailemizi nasıl koruyabiliriz?" diye sordu. Peygamberimiz: "Allah'ın sizi yasakladığı şeylerden onları sakındırırsınız ve Allah'ın size emrettiği şeyleri onlara emredersiniz. İşte bu, onları korumak demektir." buyurdu.
Hadis
"Çocuklarınıza yedi yaşına geldiklerinde namaz kılmalarını emredin."
Kaynak: Ebû Dâvûd, "Salat", 417
Hadis
أَكْرِمُوا أَوْلَادَكُمْ وَأَحْسِنُوا أَدَبَهُمْ
Ekrimû evlâdeküm ve aḥsinû edebehüm.
"Çocuklarınıza hoş muamelede bulunun ve onları güzel terbiye edin."
Kaynak: İbn Mâce, "Edeb", 3
Çocuklar genelde anne-babayı örnek alırlar. Onların söz ve davranışlarından etkilenirler. Bunun için anne-baba çocuklarının dürüst, ahlâklı ve faziletli yetişmeleri için onlara örnek olmaları gerekir.
Hadis
أَمَا إِنَّكِ لَوْ لَمْ تُعْطِهِ شَيْئًا كُتِبَتْ عَلَيْكِ كِذْبَةٌ
Emâ inneki lev lem tu'tihî şey'en kütibet 'aleyki kiźbeh.
"Eğer (çocuğu aldatıp ona) bir şey vermeyeydin, sana bir yalan günahı yazılırdı."
Kaynak: Ebû Dâvûd, "Edeb", 88
Peygamberimiz burada önemli bir uyarıda bulunuyor. Anne-babaların yapmayacakları şeyleri çocuklarına va'd etmemelerini öğütlüyor. Bu hem anne babaların yalan söyleme gibi bir günahı işlemelerine hem de çocukların ahlâkı üzerinde olumsuz etki yapmasına sebep olur.
Hadis
"Hiçbir baba çocuğuna güzel terbiyeden daha üstün bir bağışta bulunmuş olamaz."
Kaynak: Tirmizî, "Birr", 33
Ailenin kuruluşunda temel düşünce; hem dünya hem de ahirette birlikte olma anlayışı olmalıdır.
Ra'd Suresi 13/23-24
جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن كُلِّ بَابٍ سَلَامٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ
Cennâtü 'adnin yedḫulûnehâ ve men ṣaleḥa min âbâihim ve ezvâcihim ve źürriyyâtihim, ve'l-melâiketü yedḫulûne 'aleyhim min külli bâb. Selâmün 'aleyküm bimâ ṣabertüm, fe ni'me 'uḳbe'd-dâr.
"Adn cennetlerine girecekler, atalarından, eşlerinden ve zürriyetlerinden salih olanlarla birlikte olacaklar. Melekler de her kapıdan yanlarına girip şöyle diyecekler: Selam sizlere, sabrettiğiniz için! Bakın dünya yurdunun ne güzel sonucu!" (Ra'd, 13/23-24)
Aile Allah'a yaklaştırıcı özellikte olmalıdır.
Münafikun Suresi 63/9
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَن ذِكْرِ اللَّهِ
Yâ eyyühe-lleźîne âmenû lâ tülhiküm emvâlüküm ve lâ evlâdüküm 'an źikri'llâh.
"Ey İnananlar! Mallarınız ve çocuklarınız sizi Allah'ı anmaktan alıkoymasın. Kim bunu yaparsa işte onlar ziyana uğrayanlardır." (Münafikun, 63/9)
Teğabun Suresi 64/14-15
إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَّكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَإِن تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ إِنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ
İnne min ezvâciküm ve evlâdiküm 'adüvven leküm faḥẕerûhüm, ve in ta'fû ve taṣfeḥû ve taġfirû fe inne'llâhe ġafûrun raḥîm. İnnemâ emvâlüküm ve evlâdüküm fitneh.
"Ey iman edenler, haberiniz olsun ki, eşlerinizden ve çocuklarınızdan size düşman olan vardır, o halde onlardan sakının! Ne var ki, affeder, kusurlarına bakmaz, örterseniz, şüphe yok ki, Allah, çok bağışlayandır, merhamet edendir. Doğrusu mallarınız ve çocuklarınız sizin için bir imtihandır." (Teğabun, 64/14-15)
Aile efradı için dua etmek güzeldir.
Furkan Suresi 25/74-75
وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا أُو۟لَٰئِكَ يُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةً وَسَلَامًا
Velleźîne yeḳûlûne rabbenâ heb lenâ min ezvâcinâ ve źürriyyâtinâ ḳurrete a'yün, ve'c'alnâ li'l-mütteḳîne imâmâ. Ülâike yüczevne'l-ġurfete bimâ ṣaberû ve yüleḳḳavne fîhâ taḥiyyeten ve selâmâ.
"Onlar: 'Rabbimiz! Bize eşlerimizden ve çocuklarımızdan gözümüzün aydınlığı olacak insanlar ihsan et ve bizi, Allah'a karşı gelmekten sakınanlara önder yap' derler. İşte onlara, sabretmelerine karşılık cennetin en yüksek makamı verilecek, orada hürmet ve selamla karşılanacaklardır." (Furkan, 25/74-75)
Eşler birbirlerine, Allah'a karşı görev ve sorumluluklarını hatırlatmalıdır.
Hadis
رَحِمَ اللَّهُ رَجُلًا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ فَصَلَّى وَأَيْقَظَ امْرَأَتَهُ فَصَلَّتْ، فَإِنْ أَبَتْ نَضَحَ فِي وَجْهِهَا الْمَاءَ
Raḥime'llâhü raculen ḳâme mine'l-leyl fe ṣallâ ve eyḳaẓa'mraetehû fe ṣallet, fe in ebet naḍaḥa fî vechihâ'l-mâe.
"Allah o kimseye rahmetiyle muamele eder ki gece kalkıp namazını kılar, hanımını da uyandırır, o da namaz kılar, eğer imtina ederse yüzüne su serperek uyandırır. Allah o kadına da rahmetiyle muamele eder ki gece kalkıp namazını kılar, kocasını da kaldırır, o da namazını kılar. Eğer imtina ederse yüzüne su serperek uyandırır."
Kaynak: Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 250; Ebû Dâvûd, "Tatavvu'", 18
Bazı erkekler ailelerini ihmal ederler, çalışma saatinden arta kalan vakitlerini, aile yuvasında geçirecekleri yerde, dışarıda geçirmeyi tercih ederler.
Yuvanın Saadetinin Devamı İçin 11 Altın Kural
11 Altın Kural
1.
Kadınlar kadar, erkeklerin de görev ve sorumluluğunu bildiren İlahi emirleri daima birlikte hatırlayın. Unutmayın siz onları sadece anne ve babalarından değil Allah'tan emanet olarak aldınız. Nitekim Efendimiz bir hadislerinde "Kadınların haklarını yerine getirme hususunda Allah'tan korkunuz. Zira siz onları Allah'ın bir emaneti olarak aldınız." buyuruyor. (Müslim, Hacc, 147)
2.
Sohbet bir ihtiyaçtır. Evinizde eşinizle canlı ve aktif bir sohbet atmosferi meydana getirin ve onunla sohbet edin. Güzel söz ve iltifatın eşinizin gıdası olduğunu unutmayın.
3.
Hanımınızın evinizdeki fedakarca çırpınışlarını daima takdirle anın. Ev işi ve çocuk bakımında ona mutlaka yardımcı olun.
4.
Kendi anne-babanıza, akrabalarınıza gösterilmesini istediğiniz saygı kadar, onun da anne, baba ve yakınlarına hürmetkâr olun.
5.
Ne kadar meşgul ve çalışmalarınız ne kadar yoğun olursa olsun mutlaka yalnız eşinize ayıracağınız bir vakit bulun.
6.
Evinizin kapısından içeriye girdiğinizde işyerinde yaşamış olduğunuz problemleri kapının dışına atarak içeriye mütebessim bir çehre ile girin.
7.
Arada sırada ufak da olsa hediyelerle eşinizin gönlünü alın.
8.
Hanenizi ilgilendiren hususlarda eşinizle istişare etmeyi ihmal etmeyin. Ondan gizli işler yapmayın.
9.
Çocuklarınız da olsa kimsenin yanında onu azarlamayın ve onu çevrenize şikayet etmeyin.
10.
Yersiz kıskançlıklarla huzurunu bozmayın.
11.
Eşinizin hatalarını ararken, sizin de mükemmel ve kusursuz olmadığınızı düşünün.
Kaynakça:
Kur'ân-ı Kerîm (Nisa 4/35; Tahrim 66/6; Ra'd 13/23-24; Münafikun 63/9; Teğabun 64/14-15; Furkan 25/74-75)
Tirmizî, "Radâ", 10, 11; Ebû Dâvûd, "Sünnet", 16; "Salat", 417; "Edeb", 88
Buhârî, "Ahkâm", 1; Müslim, "İmâret", 20; "Radâ", 61
İbn Mâce, "Edeb", 3
Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 250; Ebû Dâvûd, "Tatavvu'", 18
Ali Demirel
İslam Aile Hukuku - Evlilik ve Aile Bahsi
